Przykładowe podstawy prawne przejmowania mienia w latach 1944-1989

Przejęcie mienia prywatnego podczas rządów komunistycznych odbywało się na podstawie następujących aktów prawnych:

  • dekret PKWN z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej oraz przepisy wydane na podstawie tego dekretu (Dziennik Ustaw z 1945 r., nr 3, poz. 13; Dziennik Ustaw z 1946 r., nr 49, poz. 279; Dziennik Ustaw z 1957 r., nr 39, poz. 172 oraz Dziennik Ustaw z 1968 r., nr 3, poz. 6);
  • dekret PKWN z 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa (Dziennik Ustaw z 1944 r., nr 15, poz. 82; Dziennik Ustaw z 1948 r., nr 57, poz. 456; Dziennik Ustaw z 1968 r., nr 3, poz. 6; Dziennik Ustaw z 1969 r., nr 13, poz. 95);
  • dekret z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dziennik Ustaw z 1945 r., nr 50, poz. 279);
  • dekret z 13 listopada 1945 r. o utworzeniu przedsiębiorstwa państwowego „Film Polski (Dziennik Ustaw z 1945 r., nr 55, poz. 308);
  • dekret z 28 listopada 1945 r. o przejęciu niektórych nieruchomości ziemskich na cele reformy rolnej i rolnictwa (Dziennik Ustaw z 1945 r., nr 57, poz. 321);
  • ustawa z 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej (Dziennik Ustaw z 1946 r., nr 3, poz. 17; nr 71, poz. 389; nr 72, poz. 394; Dziennik Ustaw z 1958 r., nr 45, poz. 224; Dziennik Ustaw z 1969 r., nr 13, poz. 95);
  • dekret z 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich (Dziennik Ustaw z 1946 r., nr 13 poz. 87; nr 49, poz. 279; nr 72, poz.395; Dziennik Ustaw z 1947 r., nr 19, poz. 77; nr 66, poz. 402; Dziennik Ustaw z 1948 r., nr 57, poz. 454; Dziennik Ustaw z 1969 r., nr 13, poz. 95);
  • dekret z 6 września 1946 r. o ustroju rolnym i osadnictwie na obszarze Ziem Odzyskanych i byłego Wolnego Miasta Gdańska (Dziennik Ustaw z 1946 r., nr 49, poz. 279);
  • dekret z 7 kwietnia 1948 r. o wywłaszczeniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939-1945 (Dziennik Ustaw z 1948 r., nr 20 poz. 138; Dziennik Ustaw z 1949 r., nr 65, poz. 527);
  • dekret z  26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dziennik Ustaw z 1952 nr 4 poz. 31);
  • dekret z 27 lipca 1949 r. o przejęciu na własność Państwa nie pozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich, położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego (Dziennik Ustaw z 1949 r., nr 46, poz. 339; Dziennik Ustaw z 1958 r., nr 17, poz. 71);
  • ustawa z 20 marca 1950 r. o przejęciu przez Państwo dóbr martwej ręki, poręczeniu proboszczom gospodarstw rolnych i utworzeniu Funduszu Kościelnego (Dziennik Ustaw z 1950 r., nr 9, poz. 87; nr 10, poz. 111; z 1969 r. nr 13, poz. 95; z 1998 r., nr 137, poz. 887);
  • ustawa z 8 stycznia 1951 r. o przejęciu aptek na własność Państwa (Dziennik Ustaw z 1951 r., nr 1, poz. 1; Dziennik Ustaw z 1968 r., nr 3, poz. 6; Dziennik Ustaw z 1969 r., nr 13, poz. 95);
  • dekret z 2 lutego 1955 r. o przejęciu taboru żeglugi śródlądowej na własność Państwa (Dziennik Ustaw z 1955 r., nr 6 poz. 36; Dziennik Ustaw z 1958 r., nr 17, poz. 71; Dziennik Ustaw z 1968 r., nr 3, poz. 6)
  • dekret z 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw, związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dziennik Ustaw z 1955 r., nr 18, poz. 107; Dziennik Ustaw z 1958 r., nr 17, poz. 71; Dziennik Ustaw z 1959 r., nr 14, poz. 78);
  • ustawa z 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z 18 kwietnia 1955 o uwłaszczeniu i regulowaniu innych kwestii związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dziennik Ustaw z 1957 r., nr 39 poz. 174; Dziennik Ustaw z 1961 r., nr 32, poz. 161; Dziennik Ustaw z 1982 r., nr 11, poz. 79);
  • ustawa z 25 lutego 1958 r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym (Dziennik Ustaw z 1958 r., nr 11 poz. 37; Dziennik Ustaw z 1968 r., nr 3, poz. 6);
  • ustawa z 12 marca 1958 r. o sprzedaży nieruchomości Państwowego Funduszu Ziemi oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego (Dziennik Ustaw z 1989 r., nr 58, poz. 348 tj.; Dziennik Ustaw z 1991 r., nr 107, poz. 464);
  • ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. (tekst jednolity Dziennik Ustaw z 1974 nr 10 poz. 64);
  • ustawa z dnia 22 kwietnia 1959 r. o remontach i odbudowie oraz o wykańczaniu budowy i nadbudowie budynków (tekst jednolity Dziennik Ustaw z 1968 nr 36 poz. 249);
  • ustawa z 6 maja 1962 r. – Prawo wodne (Dziennik Ustaw z 1962 r., nr 34, poz. 158; Dziennik Ustaw z 1971 r., nr 12, poz. 115).